Intercyza a długi małżonka – czy rozdzielność majątkowa chroni przed wierzycielami?
Intercyza a długi małżonka to temat, który szczególnie interesuje osoby prowadzące działalność gospodarczą, zaciągające kredyty lub obawiające się problemów finansowych współmałżonka. Czy podpisanie intercyzy oznacza, że wierzyciel nie będzie mógł sięgnąć do majątku drugiego małżonka? Niestety, odpowiedź nie zawsze jest tak prosta.
Przede wszystkim warto wyjaśnić, czym właściwie jest intercyza. Polski ustawodawca posługuje się określeniem „umowa majątkowa małżeńska”. Natomiast słowo „intercyza” jest jej powszechnie używaną nazwą.
Intercyza to umowa majątkowa małżeńska zawierana w formie aktu notarialnego. Na jej podstawie małżonkowie mogą między innymi ustanowić rozdzielność majątkową. Co istotne, umowę można zawrzeć również przed ślubem.
Jednak sama intercyza nie powoduje automatycznie, że wszystkie problemy związane z długami jednego z małżonków przestają dotyczyć drugiego. Dlatego trzeba odróżnić zasady odpowiedzialności za zobowiązania od skuteczności umowy majątkowej wobec wierzycieli.
Kiedy powstaje wspólność majątkowa między małżonkami?
Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wspólność ustawowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, chyba że małżonkowie wcześniej ustanowili inny ustrój majątkowy.
Co do zasady majątek wspólny obejmuje przedmioty nabyte podczas trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Jednocześnie każdy z małżonków może posiadać majątek osobisty, do którego należą składniki wskazane w art. 33 KRO.
Warto jednak podkreślić, że wspólność majątkowa nie oznacza automatycznej odpowiedzialności jednego małżonka za wszystkie długi drugiego. Zakres odpowiedzialności zależy między innymi od rodzaju zobowiązania, zgody współmałżonka i przepisów szczególnych.
Kiedy ustaje wspólność majątkowa małżeńska?
Wspólność majątkowa może ustać w różnych sytuacjach. Najczęściej następuje to wskutek:
- uprawomocnienia się wyroku rozwodowego;
- orzeczenia separacji;
- śmierci jednego z małżonków;
- zawarcia umowy majątkowej ustanawiającej rozdzielność majątkową;
- ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd.
Ponadto rozdzielność majątkowa może powstać z mocy prawa, na przykład w razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.
Jeżeli małżonkowie chcą ustanowić rozdzielność w drodze umowy, muszą udać się do notariusza. Natomiast w razie braku porozumienia jeden z małżonków może, przy spełnieniu ustawowych przesłanek, wystąpić z odpowiednim żądaniem do sądu.
Intercyza a długi małżonka – kiedy umowa chroni majątek?
Na zawarcie intercyzy często decydują się małżonkowie, gdy jedno z nich zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, zaciągnąć zobowiązania związane z firmą albo podjąć inne działania wiążące się z ryzykiem finansowym.
Dlatego rozdzielność majątkowa może być ważnym elementem ochrony majątku rodziny. Jednak jej skuteczność wobec wierzycieli zależy również od okoliczności powstania długu.
Art. 47¹ KRO stanowi, że małżonek może powoływać się wobec innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.
Oznacza to, że nie wystarczy samo podpisanie aktu notarialnego. Jeżeli wierzyciel nie wiedział o zawarciu intercyzy i jej rodzaju, małżonkowie mogą napotkać trudności z powoływaniem się wobec niego na skutki umownej rozdzielności majątkowej.
Jednocześnie nie oznacza to, że wierzyciel automatycznie uzyskuje prawo do całego majątku drugiego małżonka. Zakres możliwego zaspokojenia trzeba bowiem ocenić z uwzględnieniem zasad odpowiedzialności za zobowiązania, w szczególności art. 41 KRO.
Przykład: intercyza, pożyczka na firmę i długi męża
Grzegorz i Małgorzata są małżeństwem od dwóch lat. Grzegorz postanowił założyć firmę produkcyjną. Dlatego małżonkowie zawarli u notariusza umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową.
Następnie Grzegorz zarejestrował działalność gospodarczą i zaciągnął u znajomego Wojtka pożyczkę na zakup maszyn. Małgorzata wiedziała o pożyczce i akceptowała plany męża. Jednak Wojtek nie został poinformowany o zawartej intercyzie.
Po kilku miesiącach firma zaczęła przynosić straty. W rezultacie Grzegorz nie spłacił pożyczki w terminie.
Wojtek zamierza dochodzić należności i zastanawia się, czy może skierować egzekucję również do domu należącego do Grzegorza i Małgorzaty.
Czy brak informacji o intercyzie oznacza, że Wojtek może zająć cały dom?
Nie można tego przesądzić wyłącznie na podstawie przedstawionych informacji. Przede wszystkim trzeba ustalić, kiedy i z jakich środków nieruchomość została nabyta oraz jaki charakter ma prawo przysługujące każdemu z małżonków.
Ponadto znaczenie ma to, czy pożyczka została zaciągnięta za zgodą Małgorzaty w rozumieniu art. 41 KRO, czy Małgorzata sama stała się stroną zobowiązania oraz czy wierzyciel może powoływać się na bezskuteczność intercyzy wobec niego.
Dlatego brak wiedzy Wojtka o rozdzielności majątkowej jest istotny, ale sam w sobie nie rozstrzyga o dopuszczalności egzekucji z konkretnej nieruchomości.
Czy zgoda na pożyczkę oznacza odpowiedzialność za długi małżonka?
Warto również odróżnić zgodę małżonka na zaciągnięcie zobowiązania od osobistego zobowiązania się do jego spłaty.
Zgodnie z art. 41 § 1 KRO, jeżeli jeden z małżonków zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego.
Natomiast sam fakt udzielenia zgody nie oznacza jeszcze, że drugi małżonek automatycznie staje się współdłużnikiem. Inaczej będzie na przykład wtedy, gdy sam podpisze umowę jako pożyczkobiorca albo poręczyciel.
Co więcej, przy ustanowionej rozdzielności majątkowej konieczne jest dodatkowo zbadanie skuteczności tej umowy wobec wierzyciela. Dlatego nie należy utożsamiać każdej zgody na zaciągnięcie pożyczki z nieograniczoną odpowiedzialnością za jej spłatę.
Jak poinformować wierzyciela o intercyzie?
Jeżeli małżonkowie zawarli intercyzę, warto zadbać o możliwość wykazania, że kontrahent wiedział zarówno o jej zawarciu, jak i o rodzaju ustanowionego ustroju majątkowego.
Dlatego w umowie z kontrahentem można zamieścić odpowiednie oświadczenie dotyczące rozdzielności majątkowej. Ponadto informację można przekazać w korespondencji prowadzonej przed zawarciem umowy.
Najważniejsze jest jednak to, aby w razie sporu możliwe było wykazanie wiedzy wierzyciela w odpowiednim czasie.
Trzeba również pamiętać, że zawarcie intercyzy nie usuwa wcześniej powstałych długów. Zatem podpisanie umowy dopiero po pojawieniu się problemów finansowych nie daje gwarancji ochrony przed wierzycielami.
Rozdzielność majątkowa ustanowiona przez sąd
Nie zawsze małżonkowie są zgodni co do zawarcia intercyzy. Jednak brak zgody jednego z nich nie musi oznaczać, że rozdzielność majątkowa jest niemożliwa.
Zgodnie z art. 52 § 1 KRO każdy z małżonków może z ważnych powodów żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
Co istotne, sąd oznacza w wyroku dzień, od którego powstaje rozdzielność. Ponadto w wyjątkowych przypadkach może ustanowić ją z datą wcześniejszą niż dzień wniesienia pozwu, w szczególności gdy małżonkowie żyli w rozłączeniu.
Nie jest to jednak rozwiązanie służące automatycznemu unikaniu odpowiedzialności za istniejące długi. Sąd każdorazowo bada bowiem przesłanki żądania oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Jeżeli między małżonkami doszło już do ustania wspólności majątkowej, kolejnym zagadnieniem może być podział majątku wspólnego – pomoc adwokata we Wrocławiu.
Intercyza a długi małżonka – najważniejsze wnioski
Podsumowując, intercyza może ograniczać ryzyko związane z zadłużeniem współmałżonka. Jednak nie zapewnia bezwarunkowej ochrony przed każdym wierzycielem.
Przede wszystkim należy ustalić, kiedy powstał dług, jaki ustrój majątkowy obowiązywał małżonków oraz czy wierzyciel wiedział o zawarciu i rodzaju umowy majątkowej.
Ponadto znaczenie ma charakter zobowiązania, ewentualna zgoda drugiego małżonka oraz to, do kogo należą poszczególne składniki majątku.
Dlatego jeżeli interesuje Cię zagadnienie intercyza a długi małżonka, warto przeanalizować dokumenty jeszcze przed podjęciem decyzji o sposobie ochrony majątku.
Przeczytaj również
Umów konsultację w sprawie intercyzy lub długów małżonka
Jeżeli chcesz omówić swoją sytuację, wybierz konsultację online albo spotkanie w kancelarii we Wrocławiu. Następnie rozwiń kalendarz i wybierz dostępny termin.
Konsultacja online
Spotkanie przez Google Meet, bez konieczności przyjazdu do kancelarii.
Rozwiń kalendarz online
Konsultacja w kancelarii
Spotkanie we Wrocławiu, ul. Kazimierza Wielkiego 15/9.
Rozwiń kalendarz w kancelarii
Jeżeli kalendarz nie wyświetli się na Twoim urządzeniu, skorzystaj z formularza kontaktowego kancelarii.
Każda sprawa jest inna. Dlatego jeżeli wpis nie odpowiada na wszystkie Twoje pytania, zapraszam do kontaktu.
Adwokat Karolina Łabędzka
Prawo rodzinne – Wrocław
www.adwokat-labedzka.pl
Zapraszam również do śledzenia mojej strony na Facebooku oraz Instagramie.


Dzień dobry!
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }