Rozwód z zagranicy w polskim sądzie – adwokat Wrocław

Rozwód z zagranicy – czy można rozwieść się w Polsce?

Czy małżonkowie mieszkający za granicą mogą przeprowadzić rozwód w Polsce? To pytanie pojawia się szczególnie często wtedy, gdy oboje wyjechali z kraju, zawarli ślub za granicą albo od wielu lat nie mieszkają razem. Odpowiedź zależy przede wszystkim od obywatelstwa i miejsca zwykłego pobytu małżonków. Dlatego przed złożeniem pozwu trzeba ustalić, czy polski sąd ma jurysdykcję do rozpoznania sprawy.

Wyjaśnię to na przykładzie historii Kasi i Tomka. Jest to przykład ilustrujący problem prawny, a nie opis konkretnej sprawy klienta.

Kasia i Tomek poznali się jeszcze w liceum. Po maturze wyjechali do Londynu, początkowo tylko na rok. Ostatecznie zostali tam na dłużej. W Anglii zawarli małżeństwo i przez kilka lat wspólnie wychowywali dziecko.

Z czasem ich relacja się rozpadła. Kasia planowała przeprowadzkę do Niemiec, a Tomek chciał pozostać w Wielkiej Brytanii. Żadne z nich nie mieszkało w Polsce w czasie małżeństwa. Kasia zastanawiała się więc, czy może wnieść pozew o rozwód do polskiego sądu.

1. Czy dwoje obywateli polskich mieszkających za granicą może rozwieść się w Polsce?

Tak, co do zasady jest to możliwe. Jeżeli oboje małżonkowie mają obywatelstwo polskie, wspólne obywatelstwo może stanowić podstawę jurysdykcji polskich sądów w sprawie rozwodowej. W relacjach objętych rozporządzeniem Rady (UE) 2019/1111 wynika to z art. 3 ust. 1 lit. b tego rozporządzenia. Trzeba jednak każdorazowo ustalić, jakie przepisy jurysdykcyjne znajdują zastosowanie, zwłaszcza gdy sprawa wiąże się z państwem spoza Unii Europejskiej.

W historii Kasi i Tomka ważne jest zatem nie tylko to, gdzie mieszkają, lecz także to, czy oboje posiadają polskie obywatelstwo. Miejsce zawarcia ślubu samo w sobie nie rozstrzyga, w którym państwie można uzyskać rozwód.

2. Co, jeśli małżonkowie mieszkali razem w Polsce, a jedno wyjechało?

Jeżeli małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu w Polsce, a jedno z nich nadal tutaj przebywa, może to stanowić podstawę jurysdykcji polskiego sądu na zasadach określonych w art. 3 rozporządzenia 2019/1111. Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że małżonkowie kiedyś mieszkali w Polsce. Znaczenie ma charakter pobytu i to, czy spełnione są przesłanki konkretnej podstawy jurysdykcji.

Dlatego przed wniesieniem pozwu warto ustalić daty przeprowadzek, miejsce prowadzenia życia rodzinnego oraz aktualne miejsce zwykłego pobytu każdej ze stron.

3. Powrót do Polski – kiedy znaczenie ma rok pobytu?

W określonych sytuacjach pozew o rozwód można wnieść w Polsce, jeżeli powód ma tutaj miejsce zwykłego pobytu i przebywał w Polsce przez co najmniej rok bezpośrednio przed wniesieniem pozwu. Jest to jedna z podstaw jurysdykcji wskazanych w art. 3 rozporządzenia 2019/1111.

Nie oznacza to jednak, że każdy małżonek musi zawsze odczekać rok. Inne podstawy jurysdykcji mogą pozwalać na wcześniejsze wniesienie pozwu, dlatego warto sprawdzić wszystkie okoliczności sprawy.

4. Kiedy wystarczy sześć miesięcy pobytu w Polsce?

Jeżeli powód jest obywatelem polskim, jedną z możliwych podstaw jurysdykcji jest jego miejsce zwykłego pobytu w Polsce przez co najmniej sześć miesięcy bezpośrednio przed wniesieniem pozwu. Tę przesłankę również przewiduje art. 3 rozporządzenia 2019/1111.

Ważne jest przy tym, że chodzi o rzeczywiste miejsce zwykłego pobytu, a nie wyłącznie meldunek czy formalny adres korespondencyjny. Z tego względu w konkretnej sprawie mogą być potrzebne dokumenty i informacje potwierdzające faktyczne centrum życia powoda.

5. Który sąd w Polsce rozpozna rozwód z zagranicy?

Jurysdykcja i właściwość miejscowa to dwie różne kwestie. Najpierw trzeba ustalić, czy sprawę może rozpoznać sąd polski. Dopiero później określa się właściwy sąd okręgowy w Polsce.

W sprawach rozwodowych znaczenie ma art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego. Co do zasady punktem wyjścia jest okręg, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal ma tam miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Gdy ta podstawa nie znajduje zastosowania, przepis przewiduje kolejne kryteria. Jeżeli na ich podstawie nie można ustalić sądu właściwego, zastosowanie mogą znaleźć przepisy o wyznaczeniu sądu przez Sąd Najwyższy.

Nie można zatem zakładać, że Sąd Najwyższy wyznacza sąd w każdej sprawie rozwodowej prowadzonej z zagranicy ani że strony mogą swobodnie wybrać dowolny sąd okręgowy.

6. Czy rozwód z zagranicy wymaga przyjazdu do Polski?

Nie zawsze. W wielu sprawach znaczną część czynności można przeprowadzić za pośrednictwem pełnomocnika, a dokumenty przygotować i przekazać zdalnie. Jednak to, czy strona będzie musiała osobiście uczestniczyć w rozprawie, zależy od decyzji sądu, sposobu przeprowadzania dowodów oraz okoliczności sprawy. Nie należy więc z góry zakładać, że rozwód odbędzie się całkowicie bez udziału małżonka.

Jeżeli małżonkowie mają małoletnie dzieci, trzeba dodatkowo rozważyć jurysdykcję i właściwe przepisy dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej oraz alimentów. Możliwość rozpoznania samego rozwodu w Polsce nie oznacza automatycznie, że polski sąd będzie właściwy do rozstrzygnięcia każdej kwestii dotyczącej dziecka.

7. Czy rozwód musi odbyć się w Polsce?

Nie zawsze. Nawet gdy polski sąd ma jurysdykcję, w określonych sytuacjach jurysdykcję mogą mieć także sądy innego państwa. Dlatego stwierdzenie, że małżonkowie będący obywatelami polskimi „muszą” rozwieść się w Polsce, byłoby zbyt daleko idące. Możliwość wniesienia pozwu za granicą trzeba oceniać według przepisów obowiązujących w danym państwie i właściwych regulacji międzynarodowych.

8. Ile kosztuje rozwód w Polsce, jeśli mieszkasz za granicą?

Podstawowa opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Do tego mogą dojść koszty pełnomocnika, tłumaczeń, doręczeń i innych czynności, zależnie od przebiegu sprawy. Więcej informacji znajdziesz w artykule Opłata sądowa w sprawie o rozwód – ile wynosi?.

Pomoc adwokata przy rozwodzie z zagranicy – Wrocław

Jeżeli mieszkasz poza Polską i zastanawiasz się nad wniesieniem pozwu o rozwód, warto rozpocząć od analizy jurysdykcji oraz ustalenia, który sąd może rozpoznać sprawę. Pomagam w przygotowaniu pozwów i prowadzeniu postępowań rozwodowych, również wtedy, gdy klient przebywa za granicą. Zobacz, jak wygląda pomoc adwokata rozwodowego we Wrocławiu.

Zobacz również

• Opłata sądowa w sprawie o rozwód
• Kiedy sąd może odmówić rozwodu?
• Alimenty na małżonka po rozwodzie

Adwokat Karolina Łabędzka
Prawo rodzinne – Wrocław

Strona kancelarii adwokackiej

Zapraszam do śledzenia Instagrama oraz Facebooka kancelarii.