Karolina Łabędzka

adwokat

Jestem specjalistą od prawa rodzinnego. Z powodzeniem prowadzę sprawy rozwodowe dla klientów z Polski oraz z zagranicy.
[Więcej >>>]

Chcę złożyć pozew


Alimenty na dziecko

Alimenty na dziecko – adwokat Wrocław, jak napisać pozew o alimenty

Ile powinny wynosić alimenty na dziecko i jak je obliczyć? – takie pytania bardzo często pojawia się w mojej praktyce.

W dzisiejszym wpisie chciałabym Ci wyjaśnić, jakie czynniki wpływają na wysokość alimentów na dziecko, po jego narodzinach.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej na temat utrzymania w czasie ciąży – zajrzyj do artykułu alimenty za okres ciąży.

Który z rodziców jest zobowiązany z tytułu alimentów?

Wiele osób dziwi się, kiedy mówię, że obowiązek alimentacyjny spoczywa na obojgu rodzicach. W powszechnym rozumieniu alimenty na dziecko to tylko obowiązek zapłaty określonej sądownie w wyroku sumy pieniężnej, przez rodzica który nie mieszka z dzieckiem.

Jednak pełna definicja alimentów jest trochę szersza. Zgodnie z przepisami, alimenty polegają na:

  • dostarczeniu dziecku środków utrzymania (pokrycie kosztów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka);
  • osobistych staraniach o utrzymanie lub wychowanie dziecka (polegających na codziennej trosce o dziecko, opiece, dbaniu o wyżywienie, ubranie, kształcenie dziecka, zapewnienie mu mieszkania).

Koszty utrzymania dziecka przeważnie nie będą podzielone pomiędzy rodziców po połowie.

  • Zazwyczaj, rodzic który nie mieszka z dzieckiem, będzie zobowiązany do zapłaty alimentów i pokrycia potrzeb dziecka w większym zakresie, niż rodzic, który sprawuje nad nim codzienna opiekę.
  • Z drugiej strony – rodzic mieszkający z dzieckiem nie będzie zupełnie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Będzie pokrywał koszty utrzymania dziecka w mniejszym zakresie, ponieważ swój obowiązek alimentacyjny wypełnia opiekując się dzieckiem na co dzień.

Od czego zależy wysokość alimentów?

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb małoletniego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości rodziców.

Oba pojęcia są współzależne – usprawiedliwione potrzeby powinny być zaspokojone w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe zobowiązanych.

Pierwszym krokiem do ustalenia wysokości alimentów, jest określenie potrzeb dziecka i wyliczenie kosztów potrzebnych na ich pokrycie. Na usprawiedliwione potrzeby dziecka mogą się składać: koszty jego wyżywienia, ubrania, wykształcenia, higieny osobistej, wypoczynku i rozrywki, leczenia, wyposażenia pokoju, utrzymania mieszkania, ubezpieczenia.

  • Pamiętaj, że moje wyliczenie może się w jakimś zakresie różnić od potrzeb Twojego dziecka. Traktuj je jako bazę/wskazówkę do ustalenia wysokości alimentów na dziecko.
  • Jeżeli ponosisz jeszcze dodatkowe koszty na dziecko, np. uczęszcza na korepetycje lub jest świetnym tancerzem i bierze udział w lekcjach tańca – również te koszty możesz zaliczyć do usprawiedliwionych potrzeb dziecka.
  • Koniecznie uwzględnij również koszty dowozu/dojazdu dziecka na zajęcia (koszty paliwa lub karty miejskiej).
  • Wylicz jakie koszty średnio miesięcznie ponosisz na dziecko. Jeżeli jakieś wydatki ponoszone są raz do roku (np. wakacje, ubezpieczenie, książki do szkoły) – wylicz jaki jest ich koszt w danym roku, w przeliczeniu na miesiące.

Następnie należy ustalić możliwości zarobkowe rodzica zobowiązanego. Musisz pamiętać, że możliwości zarobkowe rodzica nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiście osiągane przez niego dochody. Taka sytuacja występuje, kiedy rodzic nie wykorzystuje w pełni swojego potencjału – wiedzy, doświadczenia, umiejętności. Jeżeli rodzic podejmuje się pracy poniżej swoich kwalifikacji – wówczas sąd ustali jego możliwości (potencjał) zarobkowy. Ustalona przez sąd kwota będzie podstawą zasądzenia alimentów.

Co jeśli zobowiązany ma niskie zarobki (i niskie możliwości zarobkowe)? Małoletni mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami. Oznacza to, że rodzić powinien podzielić się z dzieckiem tym co posiada – czyli nawet tymi najmniejszymi dochodami.

Pamiętaj! Jeżeli dziecko posiada własny majątek (np. mieszkanie odziedziczone po dziadkach), który przynosi lub mógłby przynosić dochody pozwalające w pełni pokryć potrzeby dziecka – wówczas żądanie alimentów nie będzie zasadne.

Alimenty, a świadczenie 500 plus

Pobierane przez rodzica świadczenie 500 plus nie ma wpływu na ustalenie wysokości alimentów na dziecko. Świadczenie 500 plus jest jedynie wsparciem dla rodziców w wychowaniu dzieci i ich rozwoju. Pomoc ze strony Państwa nie zastępuje obowiązku rodziców, jakim jest staranie o utrzymanie i wychowanie małoletnich dzieci.

Podobnie będzie w przypadku świadczeń:

  • z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 808 i 875), podlegające zwrotowi przez zobowiązanego do alimentacji;
  • świadczeń, wydatków i innych środków finansowych związanych z umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej, o których mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
  • rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111);
  • rodzicielskich świadczeń uzupełniających, o których mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. poz. 303).

Alimenty po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności

Alimenty na dziecko przysługują do czasu, kiedy dziecko będzie w stanie samodzielnie się utrzymać. Możliwość samodzielnego utrzymania nastąpi, gdy dziecko będzie posiadać własne środki na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Do nich należą m.in.: mieszkanie, wyżywienie, ubranie.

Osiągnięcie przez dziecko pełnoletności nie wiąże się automatycznie z ustaniem obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli dziecko kontynuuje naukę po ukończeniu 18 r.ż. wówczas rodzic w dalszym ciągu będzie zobowiązany do regulowania alimentów.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się w jakich przypadkach można żądać zniesienia obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka, zapraszam Cię do lektury artykułu: Uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko.

Jak napisać pozew o alimenty? Dokumenty w sprawie o alimenty

Zanim przygotujesz pozew o alimenty, dobrze się do niego przygotuj. Wysokość żądanych alimentów – jak przy każdym roszczeniu dochodzonym w sądzie – musisz udowodnić.

  • Sąd na pewno będzie wiedział, jakie są przeciętne koszty wyżywienia dziecka w określony wieku. Wydając wyrok będzie opierał się na swoim doświadczeniu.
  • Jeżeli jednak Twoje dziecko musi stosować specjalną dietę, która zwiększa koszty wyżywienia, trzeba będzie to wykazać dokumentami.

Zbieraj rachunki za wydatki na dziecko. Najlepiej, kiedy każdy wydatek na dziecko potwierdzisz dokumentem (np. załączając do pozwu rachunek za: prąd, czynsz, ubrania, środki higieny i kosmetyki dla dziecka, fakturę za paliwo, za leki, zaświadczenie od lekarza o alergiach dziecka i zalecanej diecie).

  • W praktyce sądy bardzo rzadko uwzględniają same paragony, ponieważ nie zawierają informacji kto poniósł poszczególny wydatek.
  • Jeżeli przygotowujesz się do złożenia pozwu i gromadzisz paragony, sugeruję Ci płatności kartą. Wtedy możesz do każdego paragonu dołączyć wydruk z konta potwierdzający transakcję. Jeżeli masz taką możliwość, poproś w sklepie o wystawienie imiennej faktury za zakupy,
  • Jak najczęściej proś o faktury imienne.

Do pozwu o alimenty na dziecko musisz załączyć również:

  • odpis skrócony aktu urodzenia dziecka – jeżeli dziecko pochodzi z małżeństwa;
  • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka – jeżeli dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego.

Pozew o alimenty (wraz z kompletem dokumentów) składasz lub wysyłasz do sądu w dwóch identycznych egzemplarzach. Sąd prześle jeden egzemplarz pozwu do pozwanego. Pozwany będzie mógł ustosunkować się do żądania pozwu oraz przedstawionych dowodów. Pamiętaj, że możesz nie zgodzić się z argumentacją pozwanego i przedstawić swoje zdanie sądowi na ten temat. Jeżeli posiadasz dowody na to, że pozwany mówi nieprawdę, wyślij je do sądu jeszcze przed rozprawą, żeby sędzia miał czas na zapoznanie się z nimi.

Opłaty w sprawie o alimenty

Występując ze sprawą o alimenty nie masz obowiązku uiszczania żadnej opłaty sądowej za wszczęcie postępowania. Tego typu sprawa jest zwolniona od opłat sądowych.

Sąd właściwy w sprawie o alimenty

Jeżeli pozwu o alimenty nie łączysz z innym postępowaniem (np. sprawą o rozwód), możesz wybrać sąd w którym wytoczysz sprawę. Masz do wyboru sąd właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka lub sąd właściwy według zamieszkania pozwanego.

Niezależnie od tego, jakie będą alimenty na dziecko, pozew złóż do sądu rejonowego.

Przy wyborze sądu często przeważa kwestia praktyczna. Jeżeli dziecko mieszka we Wrocławiu, a zobowiązany rodzic mieszka w Warszawie, korzystniej jeżeli wybierzesz sąd we Wrocławiu. Dlaczego? Po pierwsze masz bliżej żeby stawić się na rozprawę. Po drugie, w większym mieście przeważnie trzeba dłużej oczekiwać na wyznaczenie rozprawy.

Egzekucja alimentów

Jeżeli rodzić po wyroku sądu nie płaci alimentów dobrowolnie, możesz skierować wniosek do komornika  o przymusową egzekucję. Egzekucję alimentów prowadzoną przez komornika można powstrzymać tylko przy spełnieniu pewnych warunków – zobacz jak powstrzymać egzekucję alimentów.

Inną drogą przymusowej egzekucji, jest złożenie wniosku o wypłatę alimentów bezpośrednio do pracodawcy zobowiązanego rodzica. Pracodawca będzie musiał potrącić alimenty z wynagrodzenia rodzica i wypłacić je do rąk uprawnionego.

  • Jeżeli zobowiązany do zapłaty alimentów rodzic mieszka za granicą, to nic straconego. W innym artykule opisałam, jak możesz przeprowadzić procedurę “egzekucji alimentów z zagranicy”.
  • Pamiętaj również, ze celowe uchylanie się od płacenia alimentów w pewnych przypadkach jest przestępstwem.

Zobacz również inne artykuły dotyczące alimentów:

***

Każda sprawa jest inna, zatem jeżeli wpis nie odpowiada na Twoje wszystkie wątpliwości, zapraszam Cię do kontaktu.

Zapraszam Cię do śledzenia mojej strony na Facebooku i na Instagramie oraz LinkedIn.

Adwokat Karolina Łabędzka
specjalista od prawa rodzinnego – Wrocław

 

Ustalenie ojcostwa

Ustalenie ojcostwa – Wrocław

Ustalenie ojcostwa prowadzi do prawnego stwierdzenia, kto jest ojcem dziecka. Najczęściej sprawa o ustalenie ojcostwa dotyczy sytuacji, kiedy dziecko nie urodzi się ze związku małżeńskiego.

W przepisach istnieje kilka domniemań, które wskazują na ojcostwo dziecka:

  1. Po pierwsze – gdy dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania, przyjmuje się że dziecko pochodzi od męża matki.
  2. Po drugie – jeżeli dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od ustania małżeństwa, ale matka dziecka przed porodem zawarła kolejny związek małżeński, przyjmuje się że to drugi małżonek jest ojcem dziecka.
  3. Po trzecie – gdy mężczyzna obcował z niezamężną matką dziecka nie dawniej niż w 300. dniu, a nie później niż w 181. dniu przed urodzeniem się dziecka, domniemywa się, że to on jest ojcem dziecka.

Możliwe jest obalenie przed sądem każdego z powyższych domniemań, w drodze powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Ustalenie ojcostwa- gdy brak domniemania ojcostwa

Jeżeli pierwsze lub drugie z powyższych domniemań nie będzie zachodziło w danej sytuacji dziecka, albo gdy takie domniemanie zostało obalone – ustalenie ojcostwa może nastąpić w dwojaki sposób:

1. przez uznanie ojcostwa

Mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, może uznać ojcostwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed sądem opiekuńczym. Wystarczy, że złoży oświadczenie, że jest ojcem dziecka. Matka dziecka musi potwierdzić tę okoliczność (jednocześnie z oświadczeniem ojca, albo w ciągu trzech miesięcy od złożenia oświadczenia mężczyzny).

Jeżeli rodzice dziecka przebywają za granicą, uznanie ojcostwa może nastąpić również przed polskim konsulem. Przepisy wymagają, aby oboje z rodziców lub jedno z nich było obywatelem polskim.

Ojcostwo może zostać uznane jeszcze przed urodzeniem się dziecka poczętego.

W sytuacji niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub ojca, oświadczenie o uznaniu ojcostwa może zostać:

  • zaprotokołowane przez notariusza lub
  • złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu lub gminy.

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić, jeżeli sprawa o ustalenie ojcostwa jest w toku.

W odrębnym wpisie opiszę na temat uznania ojcostwa dziecka urodzonego w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji.

2. przez sądowe ustalenie ojcostwa

Kiedy (dobrowolne) uznanie dziecka przez obojga rodziców nie jest z różnych powodów możliwe, należy wszcząć procedurę o ustalenie ojcostwa. Ustalenia ojcostwa można dochodzić wyłącznie przed sądem.

Osobami uprawnionymi do wszczęcia takiego postępowania są: matka dziecka oraz domniemany ojciec dziecka, a także pełnoletnie dziecko. Taką możliwość ma również prokurator.

Jeżeli dziecko lub matka żądają ustalenia ojcostwa – muszą pozwać domniemanego ojca dziecka.

Jeżeli to ojciec dochodzi ustalenia ojcostwa w sądzie – musi pozwać łącznie matkę i dziecko.

W jakim czasie możliwe jest uznanie i ustalenie ojcostwa

Pamiętaj! Ojcostwo może zostać uznane (łącznie przez ojca i matkę) do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Pełnoletność uzyskuje się przez ukończenie 18 roku życia*.

*Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy kobieta po 16 roku życia, a przed ukończeniem 18 lat zawrze związek małżeński. Wówczas pełnoletność uzyskuje z chwilą zawarcia małżeństwa.

W przypadku śmierci małoletniego dziecka, mężczyzna, który dowiedział się o śmierci dziecka, może złożyć oświadczenie o uznaniu w ciągu roku od dnia powzięcia wiadomości, jednak nie później, niż do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Po osiągnięciu pełnoletności dziecka, ustalenie ojcostwa (a nie uznanie) może nastąpić wyłącznie z inicjatywy dziecka lub prokuratora.

Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, matka oraz domniemany ojciec mogą wytoczyć powództwo o ustalenie ojcostwa. Może to nastąpić najpóźniej do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Zobacz również inne artykuły dotyczące alimentów:

***

Każda sprawa jest inna, zatem jeżeli wpis nie odpowiada na Twoje wszystkie wątpliwości, zapraszam Cię do kontaktu

Adwokat Karolina Łabędzka
specjalista od prawa rodzinnego – Wrocław

Zapraszam do śledzenia mojej strony na Facebooku i na Instagramie.

alimenty za okres ciąży

Powszechnie wiadome jest, że rodzic niesprawujący bezpośredniej opieki nad dzieckiem, zobowiązany jest do łożenia alimentów na dziecko. Dotyczy to zazwyczaj okresu od jego narodzenia.

To nie jest jednak jedyna sytuacja, kiedy ojciec dziecka jest zobowiązany do świadczeń pieniężnych.

W dalszej części artykułu znajdziesz informację, w jakich jeszcze sytuacjach ojciec dziecka jest zobowiązany pomagać matce finansowo.

Alimenty za okres ciąży – od kogo można ich żądać?

Przepisy dotyczące alimentów przyznają świadczenie pieniężne na dziecko jeszcze za okres przed jego narodzeniem. Matka nie musi samodzielnie ponosić wszystkich wydatków związanych z ciążą oraz kosztów utrzymania po porodzie.

Ustawodawca nałożył na ojca dziecka obowiązek partycypowania w tych kosztach.

Taki obowiązkiem może zostać obciążony wyłącznie ojciec dziecka pozamałżeńskiego. Oczywiście matka dziecka pochodzącego z małżeństwa również może żądać pomocy finansowej od jej męża. Znajdzie tu jednak zastosowanie inna podstawa prawna.

Jakich kosztów i jakiego okresu dotyczy roszczenie?

Jeżeli dziecko nie pochodzi z małżeństwa, matka dziecka może skierować do ojca dziecka roszczenie o:

  • zwrot wydatków związanych z ciążą i porodem,
  • pokrycie kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu,
  • w ważnych powodach – przez dalszy okres (ponad w/w 3 miesiące),
  • zaspokojenie innych niż związane z ciążą i porodem koniecznych wydatków lub szczególnych strat majątkowych.

Nie są to alternatywne roszczenia. Matka dziecka wszczynając sprawę w sądzie może dochodzić tych roszczeń kumulatywnie (łącznie).

Istotne jest to, że uprawnienie do zwrotu kosztów dotyczy tylko sytuacji, kiedy zostały one poniesione bezpośrednio przez matkę dziecka. Jeżeli wydatki zostały pokryte przez jej rodziców, rodzinę lub inne osoby, roszczenie nie będzie przysługiwało. Zatem, matka będzie musiała wykazać, że pieniądze na zaspokojenie jej potrzeb w czasie ciąży pochodziły od niej. Aby to udowodnić może przedstawić faktury, wyciąg z konta bankowego lub świadków.

1. Zwrot wydatków

Wysokość alimentów za okres ciąży i porodu, zależna jest od okoliczności, w jakich matka się znajduje.

Sąd zasądzając roszczenie na rzecz matki weźmie pod uwagę usprawiedliwione potrzeby matki dziecka. Nie bez znaczenia będzie to, czy matka pracuje w czasie ciąży (pełen etat, część etatu) lub czy przysługuje jej prawo do zasiłku macierzyńskiego w wymiarze 100%. Im sytuacja finansowa matki będzie gorsza, zakres udziału ojca dziecka w wydatkach na ciążę i kosztach utrzymania matki będzie większy.

W toczącej się przeciwko ojcu dziecka sprawie Sąd zbada również, jakie możliwości zarobkowe ma ojciec dziecka. Pamiętaj, że realnie otrzymywane przez ojca dziecka wynagrodzenie nie zawsze odzwierciedla jego możliwości zarobkowe (te mogą okazać się wyższe od jego wypłaty).

Za wydatek związany z ciążą i porodem można uznać wyprawkę dla dziecka. Dotyczy to wyposażenia dziecka w pieluchy, ubranka, środki higieniczne za okres bezpośrednio po narodzeniu dziecka.

Do usprawiedliwionych wydatków związanych z porodem można zaliczyć również: koszty dojazdu i powrotu matki ze szpitala po porodzie, a także koszty suplementów, świadczeń zdrowotnych, które są związane z ciążą i porodem.

Matka dziecka będzie mogła również żądać pokrycia kosztów związanych z chrztem dziecka (w tym zwyczajowo przyjętego przyjęcia).

2. Utrzymanie matki po porodzie

Poza roszczeniem o zwrot wydatków za okres ciąży i porodu, matka może żądać również pokrycia kosztów związanych z jej utrzymaniem przez czas 3 miesięcy od dnia urodzenia dziecka.

Matka dziecka może domagać się pokrycia wydatków na wyżywienie, mieszkanie, środki czystości i higieniczne, leczenie.

W przypadku ważnych powodów (np. choroby matki po porodzie, koniecznej osobistej opieki nad dzieckiem z uwagi na jego stan zdrowia, utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego) sąd – na żądanie matki – może przedłużyć świadczenie na okres dłuższy niż 3 miesiące.

Alimenty za okres ciąży – kiedy można wystąpić z roszczeniem?

Matka może dochodzić swoich roszczeń przeciwko ojcu dziecka po jego narodzinach (nawet jeżeli dziecko urodzi się nieżywe).

Żądanie zwrotu kosztów za czas ciąży i porodu może zostać skierowane do ojca dziecka dopiero od czasu ustalenia ojcostwa. Chwilą tą będzie uznanie przez niego ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa. Matka może dochodzić tych roszczeń jednocześnie z dochodzeniem ojcostwa.

Z artykułu Ustalenie ojcostwa dowiesz się w jaki sposób można ustalić ojcostwo dziecka.

Jeżeli jednak ojcostwo mężczyzny niebędącego mężem matki zostało uwiarygodnione (np. matka jakimkolwiek dowodem wykaże, że czasie poczęcia dziecka współżyła z tym właśnie mężczyzną, albo mężczyzna to przyzna) matka może żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią sumę pieniężną na przyszłe koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu.

O tym w jaki sposób można uznać dziecko piszę w artykule – uznanie ojcostwa.

Jeżeli jednak mężczyzna, który jest ojcem dziecka pozamałżeńskiego nie chce uznać dziecka, matka może skierować swoje roszczenia przeciwko niemu najwcześniej w procesie o ustalenie ojcostwa.

Roszczenie matki przeciwko ojcu dziecka przedawniają się z upływem 3 lat od dnia porodu.

Zobacz również inne artykuły dotyczące alimentów:

***

Każda sprawa jest inna, zatem jeżeli wpis nie odpowiada na Twoje wszystkie wątpliwości, zapraszam Cię do kontaktu

Adwokat Karolina Łabędzka
specjalista od prawa rodzinnego – Wrocław

www.adwokat-labedzka.pl

Zapraszam do śledzenia mojej strony na Facebooku i na Instagramie.


Intercyza a spadek po małżonku – zasady dziedziczenia

Intercyza a spadek po małżonku – czy żona lub mąż dziedziczy?

Intercyza a spadek po małżonku to zagadnienie, wokół którego narosło wiele nieporozumień. Przede wszystkim warto wyjaśnić, że podpisanie umowy o rozdzielności majątkowej nie oznacza automatycznej utraty prawa do dziedziczenia po mężu lub żonie.

Inspiracją do napisania tego artykułu była historia znanego polskiego producenta filmowego, którego tragiczna śmierć wywołała ogromne zainteresowanie mediów. Wówczas w Internecie pojawiały się nagłówki sugerujące, że jego żona nie ma prawa do spadku, ponieważ małżonkowie podpisali intercyzę.

Czy jednak takie twierdzenie było prawidłowe? Czy rzeczywiście rozdzielność majątkowa wyłącza małżonka z dziedziczenia? Aby odpowiedzieć na te pytania, trzeba najpierw wyjaśnić różnicę między intercyzą a zasadami prawa spadkowego.

Czym jest intercyza i co zmienia w majątku małżonków?

Intercyza to potoczna nazwa umowy majątkowej małżeńskiej. Zgodnie z art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą zawrzeć ją w formie aktu notarialnego. Taką umowę mogą również podpisać osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo.

Co do zasady z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność ustawowa. Oznacza to, że wiele składników nabywanych podczas małżeństwa należy do majątku wspólnego. Jednocześnie każdy z małżonków może mieć również majątek osobisty.

Małżonkowie mogą jednak zdecydować o zmianie ustawowego ustroju majątkowego. W szczególności intercyza może:

  • ustanowić rozdzielność majątkową;
  • wprowadzić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków;
  • ograniczyć wspólność majątkową;
  • rozszerzyć wspólność majątkową w granicach przewidzianych przez prawo.

W dalszej części artykułu skupię się na najczęściej rozważanym rozwiązaniu, czyli rozdzielności majątkowej.

W takim ustroju każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem umowy oraz majątek nabyty później. Jeśli przed ustanowieniem rozdzielności istniał majątek wspólny, nie staje się on automatycznie wyłączną własnością jednego z małżonków. Konieczne może być bowiem dokonanie jego podziału.

Więcej o skutkach umowy majątkowej przeczytasz w artykule intercyza a długi małżonka.

Intercyza a spadek po małżonku – czy rozdzielność wyłącza dziedziczenie?

Nie. Sama intercyza nie pozbawia męża ani żony prawa do dziedziczenia ustawowego. Wynika to z faktu, że ustrój majątkowy małżonków i zasady dziedziczenia regulują odrębne przepisy.

Z tego względu małżonek pozostający w związku małżeńskim w chwili śmierci spadkodawcy może dziedziczyć po nim również wtedy, gdy małżonkowie mieli rozdzielność majątkową.

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności do spadku z ustawy powołane są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta spadku.

Jeżeli spadkodawca nie pozostawił zstępnych, zastosowanie mogą znaleźć zasady dziedziczenia przez małżonka i rodziców, określone w art. 932 KC.

Co istotne, intercyza nie zmienia tych udziałów spadkowych. Może jednak wpłynąć na to, co dokładnie wejdzie do spadku po zmarłym małżonku.

Kiedy małżonek może nie dziedziczyć pomimo trwania małżeństwa?

Skoro intercyza nie wyłącza dziedziczenia, warto wyjaśnić, jakie inne okoliczności mogą prowadzić do tego, że małżonek nie otrzyma spadku.

Przede wszystkim znaczenie może mieć testament. Jeżeli spadkodawca powoła w nim do spadku inne osoby, małżonek nie musi zostać spadkobiercą testamentowym. W określonych sytuacjach może mu jednak przysługiwać roszczenie o zachowek.

Ponadto przyszły spadkodawca i jego małżonek mogą zawrzeć w formie aktu notarialnego umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia, zgodnie z art. 1048 KC. Co ważne, umowa ta może dotyczyć także samego prawa do zachowku, w całości albo w części.

Inną sytuacją jest odrzucenie spadku już po śmierci spadkodawcy. Wówczas osoba odrzucająca spadek zostaje wyłączona od dziedziczenia tak, jakby nie dożyła jego otwarcia.

Istnieją również inne przewidziane prawem przypadki wyłączenia małżonka od dziedziczenia. Zagadnienia tego nie należy zatem sprowadzać wyłącznie do intercyzy.

Jak intercyza wpływa na skład spadku?

Najważniejsza różnica dotyczy składu majątku pozostawionego przez zmarłego. Jeżeli małżonkowie mieli wspólność ustawową, przed ustaleniem składu spadku trzeba uwzględnić udział zmarłego w majątku, który był objęty wspólnością.

Przy rozdzielności majątkowej składniki należące wyłącznie do zmarłego co do zasady wchodzą natomiast do jego spadku w całości.

W praktyce intercyza może więc wpłynąć na ostateczny udział małżonka w konkretnym mieszkaniu lub działce. Nie oznacza to jednak, że ustawowy udział małżonka w samym spadku staje się mniejszy.

Najłatwiej zobrazować tę różnicę na dwóch przykładach.

Przykład 1. Intercyza a dziedziczenie mieszkania przez żonę i dzieci

Adam i Justyna są małżeństwem i mają dwoje dzieci. Po ślubie podpisali intercyzę ustanawiającą rozdzielność majątkową.

Następnie Adam nabył ze swoich środków dwa mieszkania, które stanowiły wyłącznie jego własność. Po pewnym czasie Adam zmarł, nie pozostawiając testamentu.

W rezultacie do dziedziczenia ustawowego zostali powołani Justyna i dwoje dzieci. Każde z nich dziedziczy po 1/3 spadku.

Jeżeli więc oba mieszkania w całości należały do Adama i weszły do spadku, Justyna oraz każde z dzieci uzyskają po 1/3 udziału w tych nieruchomościach.

A co, gdyby Adam i Justyna nie podpisali intercyzy?

Załóżmy teraz, że Adam i Justyna nie ustanowili rozdzielności majątkowej, a oba mieszkania zostały nabyte do ich majątku wspólnego.

Po śmierci Adama wspólność majątkowa ustaje. Przy założeniu równych udziałów małżonków w majątku wspólnym Justynie przypada 1/2 udziału w mieszkaniach z tytułu wcześniejszej wspólności.

Druga połowa, przypadająca Adamowi, wchodzi do spadku. Ponieważ dziedziczą żona i dwoje dzieci, każdemu przypada po 1/3 tej połowy, czyli po 1/6 udziału w całych nieruchomościach.

W konsekwencji Justyna ma łącznie 2/3 udziału w mieszkaniach (1/2 + 1/6), a każde dziecko po 1/6.

Widzisz zatem różnicę? Przy rozdzielności Justyna uzyskuje w opisanym przykładzie 1/3 udziału w mieszkaniach. Z kolei przy wspólności ustawowej ma ostatecznie 2/3 udziału. W obu wariantach jej udział w spadku po Adamie wynosi jednak 1/3.

Przykład 2. Intercyza a spadek po bezdzietnym małżonku

Adam i Justyna nie mają dzieci ani innych zstępnych. Małżonkowie podpisali intercyzę ustanawiającą rozdzielność majątkową.

Po zawarciu umowy Adam kupił ze swoich środków działkę, która należała wyłącznie do niego. Następnie Adam zmarł bez testamentu. W chwili jego śmierci żyli oboje rodzice.

W tej sytuacji Justyna dziedziczy 1/2 spadku, natomiast każde z rodziców Adama dziedziczy po 1/4 spadku.

Przy założeniu, że działka w całości należała do Adama, Justyna uzyskuje więc 1/2 udziału w działce, a każde z rodziców po 1/4.

A gdyby działka należała do majątku wspólnego?

Jeżeli Adam i Justyna nie mieliby intercyzy, a działka zostałaby nabyta do majątku wspólnego, po śmierci Adama należałoby najpierw uwzględnić udział Justyny w tym majątku.

Przy założeniu równych udziałów małżonków Justynie przypadałaby 1/2 udziału w działce z tytułu wspólności majątkowej. Druga połowa weszłaby natomiast do spadku po Adamie.

W rezultacie Justyna odziedziczyłaby dodatkowo 1/2 z udziału Adama, czyli 1/4 całej działki. Każde z rodziców odziedziczyłoby po 1/4 z udziału Adama, czyli po 1/8 całej działki.

Ostatecznie Justyna miałaby 3/4 udziału w działce (1/2 + 1/4), a każde z rodziców Adama po 1/8.

Również w tym przykładzie widać, że intercyza nie zmienia ustawowego udziału żony w spadku. Zmienia natomiast punkt wyjścia do ustalenia, jaka część nieruchomości należała do zmarłego.

Czy intercyza zawsze oznacza mniejszy majątek po śmierci małżonka?

Nie. Taki wniosek byłby zbyt daleko idący. Wszystko zależy bowiem od tego, jakie składniki majątkowe posiadał każdy z małżonków i do kogo należały w chwili śmierci jednego z nich.

Jeżeli zmarły posiadał znaczny majątek osobisty, intercyza może mieć inne konsekwencje niż w sytuacji, gdy większość składników należała do majątku wspólnego. Ponadto znaczenie mają testament, darowizny oraz ewentualne wcześniejsze rozliczenia między małżonkami.

Z tego względu przed oceną skutków intercyzy należy ustalić zarówno skład spadku, jak i prawa majątkowe przysługujące żyjącemu małżonkowi niezależnie od dziedziczenia.

Intercyza a spadek po małżonku – podsumowanie

Podsumowując, intercyza a spadek po małżonku to dwa powiązane, ale odrębne zagadnienia prawne. Sama umowa o rozdzielności majątkowej nie pozbawia żony ani męża prawa do dziedziczenia ustawowego.

Rozdzielność majątkowa wpływa jednak na to, które przedmioty należą do zmarłego, a więc mogą wejść do spadku. W konsekwencji może zmienić ostateczny udział żyjącego małżonka w konkretnych nieruchomościach lub innych składnikach majątku.

Przy analizie takiej sytuacji warto zatem osobno ustalić zasady dziedziczenia oraz skład majątku pozostawionego przez zmarłego.

Zobacz również inne artykuły dotyczące spraw majątkowych

Umów konsultację w sprawie majątku małżonków

Jeżeli chcesz omówić skutki intercyzy lub zasady rozliczenia majątku, wybierz konsultację online albo spotkanie w kancelarii we Wrocławiu. Następnie rozwiń odpowiedni kalendarz i wybierz dostępny termin.

Konsultacja online

Spotkanie przez Google Meet, bez konieczności przyjazdu do kancelarii.

Rozwiń kalendarz online

Konsultacja w kancelarii

Spotkanie we Wrocławiu, ul. Kazimierza Wielkiego 15/9.

Rozwiń kalendarz w kancelarii

Jeżeli kalendarz nie wyświetli się na Twoim urządzeniu, skorzystaj z formularza kontaktowego kancelarii.

Każda sprawa jest inna. Dlatego jeżeli wpis nie odpowiada na wszystkie Twoje pytania, zapraszam do kontaktu.

Adwokat Karolina Łabędzka
Prawo rodzinne – Wrocław
www.adwokat-labedzka.pl

Zapraszam również do śledzenia mojej strony na Facebooku oraz Instagramie.


Prawa autorskie a podział majątku po rozwodzie

Prawa autorskie a podział majątku po rozwodzie

Prawa autorskie a podział majątku po rozwodzie to zagadnienie, które wymaga odróżnienia samych praw twórcy od uzyskiwanych dzięki nim pieniędzy. Dlatego warto wiedzieć, czy wynagrodzenie autora książek, muzyki albo innych utworów podlega podziałowi. Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy mówimy o samych prawach autorskich, czy o dochodach uzyskanych z ich wykonywania.

Jakiś czas temu prowadziłam sprawę o podział majątku, w której spór dotyczył nieruchomości nabytych podczas małżeństwa za środki pochodzące z tantiem za książki napisane przez jednego z małżonków.

Druga strona twierdziła, że skoro prawa autorskie należą do majątku osobistego twórcy, to również pieniądze uzyskane z książek i zakupione za nie nieruchomości powinny należeć wyłącznie do autora. Jednak taka argumentacja nie uwzględnia różnicy między samymi prawami a dochodami, które te prawa przynoszą.

Dlatego w pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, co należy do majątku osobistego, a co może wejść do majątku wspólnego małżonków.

Czy prawa autorskie należą do majątku osobistego małżonka?

Zgodnie z art. 33 pkt 9 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.

Przede wszystkim warto odróżnić dwa rodzaje praw autorskich, ponieważ każdy z nich ma inny charakter prawny.

  • Autorskie prawa osobiste – chronią więź twórcy z utworem. Obejmują między innymi prawo do autorstwa, oznaczenia utworu nazwiskiem oraz nadzoru nad sposobem korzystania z niego. Ponieważ są niezbywalne, nie podlegają podziałowi majątku.
  • Autorskie prawa majątkowe – dotyczą ekonomicznego korzystania z utworu i rozporządzania nim. Zatem twórca może na przykład udzielać licencji albo przenosić określone prawa na inne osoby. Prawa przysługujące twórcy mogą należeć do jego majątku osobistego na podstawie art. 33 pkt 9 KRO.

Nie oznacza to jednak, że każdy przychód związany z twórczością automatycznie pozostaje majątkiem osobistym. Trzeba bowiem odróżnić samo prawo autorskie od korzyści finansowych uzyskiwanych dzięki jego wykonywaniu.

Prawa autorskie a podział majątku – co z tantiemami?

Art. 31 § 2 KRO zalicza do majątku wspólnego między innymi pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej. Ponadto do majątku wspólnego należą dochody z majątku osobistego każdego z małżonków.

Dlatego tantiemy, wynagrodzenie licencyjne i inne bieżące dochody z eksploatacji utworów uzyskiwane podczas trwania wspólności majątkowej co do zasady mogą stanowić majątek wspólny. Jednocześnie same prawa autorskie mogą nadal pozostawać majątkiem osobistym twórcy.

Jednak przy kwalifikacji konkretnej płatności trzeba zachować ostrożność, ponieważ nie każde wynagrodzenie związane z prawami autorskimi ma taki sam charakter prawny.

Inaczej może być oceniane wynagrodzenie za korzystanie z utworu, a inaczej środki uzyskane z odpłatnego przeniesienia określonego prawa majątkowego. W tym drugim przypadku może bowiem powstać spór o zastosowanie art. 33 pkt 10 KRO, dotyczącego przedmiotów nabytych w zamian za składniki majątku osobistego.

W konsekwencji znaczenie mają zarówno treść umowy, jak i charakter świadczenia oraz źródło pochodzenia środków. Dopiero ich analiza pozwala ustalić, czy dana kwota należy do majątku wspólnego.

Czy nieruchomość kupiona za tantiemy podlega podziałowi?

Jeżeli nieruchomość została nabyta podczas trwania wspólności majątkowej za pieniądze stanowiące dochód z praw autorskich należący do majątku wspólnego, co do zasady również nieruchomość może wejść do majątku wspólnego małżonków.

Co istotne, sam fakt, że jeden z małżonków jest autorem książek, nie przesądza o osobistym charakterze wszystkich nieruchomości zakupionych z otrzymanych pieniędzy.

Dlatego należy dokładnie przeanalizować dokumenty zakupu, umowy wydawnicze lub licencyjne, daty wypłat oraz przepływy finansowe. Dopiero wtedy można ustalić, z jakiego majątku pochodziły środki przeznaczone na zakup nieruchomości.

Jeżeli natomiast pieniądze rzeczywiście pochodziły z majątku osobistego, wówczas konieczne może być rozważenie zasady surogacji albo rozliczenia nakładów.

Nie można zatem rozstrzygnąć tej kwestii wyłącznie na podstawie określenia „tantiemy” użytego w przelewie. Każdorazowo trzeba bowiem ustalić rzeczywisty charakter otrzymanego wynagrodzenia.

Jakie dowody są ważne przy podziale majątku?

Przede wszystkim warto zgromadzić dokumenty, które pozwolą ustalić źródło pochodzenia pieniędzy. Dzięki temu łatwiej będzie wykazać, czy określone składniki majątku powinny zostać uwzględnione podczas podziału.

W szczególności przydatne mogą być:

  • umowy wydawnicze, licencyjne oraz umowy przeniesienia autorskich praw majątkowych;
  • rozliczenia tantiem, rachunki, faktury i potwierdzenia przelewów;
  • dokumenty zakupu nieruchomości i informacje o sposobie sfinansowania ceny;
  • daty powstania i ustania wspólności majątkowej;
  • dowody dotyczące ewentualnych nakładów między majątkiem wspólnym a osobistym.

W sprawach, w których istotną część dorobku stanowią prawa własności intelektualnej, dokładne ustalenie charakteru wypłat może zdecydować o wyniku rozliczenia.

Dlatego właśnie temat prawa autorskie a podział majątku warto przeanalizować jeszcze przed sformułowaniem żądań do sądu. Pozwala to bowiem uniknąć błędnego pominięcia składników majątku wspólnego.

Więcej o przebiegu takiego postępowania przeczytasz na stronie podział majątku po rozwodzie – pomoc adwokata we Wrocławiu.

Zobacz również inne artykuły dotyczące podziału majątku wspólnego

Umów konsultację w sprawie podziału majątku

Jeżeli chcesz omówić swoją sytuację, możesz wybrać konsultację online albo spotkanie w kancelarii we Wrocławiu. Następnie rozwiń odpowiedni kalendarz i wybierz dostępny termin.

Konsultacja online

Spotkanie przez Google Meet, bez konieczności przyjazdu do kancelarii.

Rozwiń kalendarz online

Konsultacja w kancelarii

Spotkanie we Wrocławiu, ul. Kazimierza Wielkiego 15/9.

Rozwiń kalendarz w kancelarii

Jeżeli kalendarz nie wyświetli się na Twoim urządzeniu, skorzystaj z formularza kontaktowego kancelarii.

Każda sprawa jest inna. Dlatego jeżeli masz wątpliwości, jak rozliczyć prawa autorskie i związane z nimi dochody po rozwodzie, zapraszam do kontaktu.

Adwokat Karolina Łabędzka
Prawo rodzinne – Wrocław
www.adwokat-labedzka.pl

Zapraszam również do śledzenia mojej strony na Facebooku oraz Instagramie.