
Nierówne udziały w majątku wspólnym – kiedy sąd może je ustalić? Zanim wystąpisz z takim żądaniem, warto wiedzieć, że sama różnica zarobków małżonków nie wystarczy. Ustalenie nierównych udziałów jest wyjątkiem od zasady równości i wymaga wykazania konkretnych okoliczności.
W czasie trwania wspólności ustawowej majątek wspólny ma charakter wspólności łącznej, bezudziałowej. Po jej ustaniu, na przykład wskutek rozwodu, ustanowienia rozdzielności majątkowej lub śmierci małżonka, co do zasady przyjmuje się, że udziały małżonków są równe – po 1/2.
Przepisy dopuszczają jednak ustalenie innych proporcji, np. 70% do 30% albo 90% do 10%. Żądanie dotyczy udziałów w całym majątku wspólnym, a nie tylko wybranego mieszkania, samochodu czy rachunku bankowego. Jeżeli planujesz podział majątku wspólnego we Wrocławiu, warto rozważyć tę kwestię już na etapie przygotowywania wniosku.
Nierówne udziały w majątku wspólnym – jakie warunki trzeba spełnić?
Podstawą prawną jest art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd może ustalić nierówne udziały, jeżeli łącznie występują:
- Ważne powody przemawiające za odstąpieniem od równości udziałów.
- Różny stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego.
Obie przesłanki muszą zostać wykazane. Sąd ocenia nie tylko wysokość dochodów, ale także sposób gospodarowania pieniędzmi, postawę małżonków wobec obowiązków rodzinnych i całokształt okoliczności konkretnej sprawy.
Co może uzasadniać nierówne udziały?
W praktyce znaczenie mogą mieć między innymi:
- rażące lub uporczywe uchylanie się od pracy i przyczyniania się do powstawania majątku mimo rzeczywistych możliwości;
- trwonienie wspólnych środków, np. na hazard;
- zachowania poważnie godzące w interesy majątkowe rodziny;
- długotrwałe, nieusprawiedliwione uchylanie się od obowiązków rodzinnych.
Żadna z tych okoliczności nie prowadzi automatycznie do nierównych udziałów. Konieczne jest ustalenie zarówno ważnych powodów, jak i różnicy w przyczynieniu się do majątku. Sama niewierność, konflikt małżeński czy orzeczenie rozwodu z winy jednego z małżonków nie przesądzają o wyniku postępowania.
W swojej praktyce zawodowej uzyskałam również rozstrzygnięcie ustalające udziały w proporcji 90% do 10% na korzyść klienta. Nie oznacza to jednak, że podobny rezultat można przewidzieć w każdej sprawie.
Czy niższe zarobki oznaczają mniejszy udział w majątku?
Nie. Art. 43 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje uwzględniać również osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Małżonek, który opiekował się dziećmi i prowadził dom, także przyczyniał się do powstania majątku wspólnego, nawet jeżeli nie osiągał własnych dochodów.
Dlatego twierdzenie „ja zarabiałem, więc większość majątku należy do mnie” nie stanowi samo w sobie wystarczającej podstawy do ustalenia nierównych udziałów.
Jak i kiedy zgłosić żądanie ustalenia nierównych udziałów?
Sąd nie ustala nierównych udziałów z urzędu. Potrzebne jest wyraźne żądanie osoby uprawnionej i przedstawienie dowodów na jego poparcie. Najczęściej zgłasza się je w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Warto sformułować je już we wniosku albo w pierwszym piśmie procesowym – odkładanie tego na później może powodować trudności procesowe.
Dowodami mogą być m.in. dokumenty finansowe, historia rachunków, umowy, dokumentacja zadłużenia, korespondencja oraz zeznania świadków. Rodzaj dowodów zależy od przyczyn, dla których domagasz się odstąpienia od równych udziałów.
Co do zasady kwestia nierównych udziałów powinna zostać rozstrzygnięta przed ostatecznym podziałem majątku. Możliwość dochodzenia ustalenia udziałów w odrębnym postępowaniu i jej skutki trzeba ocenić z uwzględnieniem konkretnego stanu sprawy.
Czy spadkobiercy mogą żądać ustalenia nierównych udziałów?
Tak, ale ich uprawnienie jest ograniczone. Zgodnie z art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem, jeżeli spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Inaczej należy oceniać uprawnienia żyjącego małżonka, który dochodzi nierównych udziałów wobec spadkobierców zmarłego.
Sprawy na styku podziału majątku i dziedziczenia wymagają szczególnej analizy, zwłaszcza gdy wcześniej prowadzono postępowanie rozwodowe lub o separację.
Ile kosztuje sprawa o nierówne udziały?
Jeżeli żądanie zgłaszasz w ramach postępowania o podział majątku wspólnego, co do zasady nie pobiera się od niego osobnej opłaty. Opłata od wniosku o podział majątku wynosi zasadniczo 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału majątku – 300 zł (art. 38 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Do kosztów sprawy mogą dojść wydatki na opinie biegłych, np. wycenę nieruchomości, oraz koszty pełnomocnika. Koszt ewentualnego odrębnego postępowania o ustalenie udziałów wymaga osobnej oceny podstawy i trybu zgłoszonego żądania.
Pomoc adwokata przy nierównych udziałach w majątku wspólnym
Jeśli rozważasz żądanie nierównych udziałów, istotne jest ustalenie, czy istnieją podstawy prawne i dowody, które pozwolą je wykazać. Pomagam klientom analizować skład majątku, przygotowywać stanowisko procesowe oraz prowadzić sprawy o podział majątku po rozwodzie.
Przeczytaj również
- Intercyza a spadek po małżonku
- Intercyza a długi małżonka
- Prawa autorskie a podział majątku po rozwodzie
- Rozwód a udziały w spółce z o.o.
Umów konsultację w sprawie podziału majątku
Wybierz formę spotkania. Kafelki pozostają widoczne, natomiast po kliknięciu przycisku rozwinie się kalendarz z dostępnymi terminami.
Konsultacja online
Spotkanie przez Google Meet, bez konieczności przyjazdu do kancelarii.
Rozwiń kalendarz online
Konsultacja w kancelarii
Spotkanie we Wrocławiu, ul. Kazimierza Wielkiego 15/9.
Rozwiń kalendarz w kancelarii
Jeżeli kalendarz nie wyświetli się na Twoim urządzeniu, skorzystaj z formularza kontaktowego kancelarii. W formularzu rezerwacji nie podawaj szczegółowych ani wrażliwych informacji dotyczących sprawy.
Adwokat Karolina Łabędzka
Prawo rodzinne – Wrocław





Dzień dobry!